De gefusilleerde leden van de verzetsgroep Oranje Vrijbuiters

Stacks Image 52
Van een aantal leden van de verzetsgroep "Oranje Vrijbuiters" is meer te vertellen. En omdat de Stichting het ook als haar taak ziet om de historie van deze verzetsgroep te ontsluiten voor een breed publiek delen we zo veel mogelijk informatie over een aantal van deze leden. Dat doen we vanzelfsprekend uitsluitend na toestemming van de nabestaanden. We denken met deze verhalen een beeld te kunnen schetsen van deze helden die naast hun verzetswerk vaak ook nog verantwoordelijk waren voor een gezin. Een van deze helden:
Stacks Image 13

Hans van Koetsveld

werd op 23 november 1918 in Rotterdam geboren. In de bekendmaking van de doodvonnissen werd als zijn beroep accountant genoemd.

Hij werd grootgebracht door zijn vader en diens 2e echtgenote Wilhelmina Brouwer, samen met twee stiefbroers en -zuster op de ‘s Gravendijkwal in Rotterdam.

Na de lagere school ging Hans naar de HBS, gevestigd aan de ’s Gravendijkwal, om daarna in 1937 aan de Nederlandse Economische Hogeschool economie te gaan studeren. De bedoeling hiervan was om accountant te worden om later het accountantskantoor van zijn vader, Johan Emilius van Koetsveld, over te nemen.

Deze studie werd door mobilisatie in augustus 1939 onderbroken.
Bommen op Rotterdam
21 jaar was Hans van Koetsveld toen de Duitsers Rotterdam bombardeerden. Woedend was hij en toen al kwam het bij hem op om tegen de Duitsers in verzet te komen.

Tijdens de oorlog werkte hij als assistent accountant. Van nabestaanden is bekend dat hij zich weinig uitliet over zijn verzetswerk, maar wel staat vast dat binnen de Oranje Vrijbuiters een knokploeg werd gevormd, die door hem, samen met Tom Spoelstra, geleid werd. Deze knokploeg pleegde aanslagen op landverraders, NSB’ers en ze overvielen distributiekantoren om onderduikers te voorzien van voedselbonnen en persoonsbewijzen. Daarnaast verrichtten ze ook spionageactiviteiten.
Dat hij zich bewust was van het gevaar dat hij liep, blijkt wel uit het feit dat hij in Februari 1943 een Volmacht heeft getekend hetgeen zijn ouders het recht gaf om alles namens hem te behandelen. Eind 1943 kreeg zijn familie bericht dat hij opgepakt was en in de gevangenis van Scheveningen (het Oranjehotel) zat.

Verraad
Toen Hans op 25 Augustus 1943 probeerde geld te brengen aan de moeder van Tom Spoelstra, die al gevangen genomen was, om te proberen hem vrij te kopen, werd hij gevangen genomen in Tuindorp in Noord Utrecht. De volgende dag werd hij naar Scheveningen overgebracht. We denken dat hij de schuilnaam ‘de Koning’ gebruikte.

Hij mocht slechts twee brieven schrijven op 13 november 1943 en op 14 januari 1944. In de tweede brief maakt hij duidelijk dat zijn moeder hem op 10 Januari 1944 bezocht heeft. Zijn ouders hebben 8 brieven aan hem mogen schrijven. Hij kreeg ook een paar pasfoto’s en verschillende voedsel- en kledingpakketten. Een officier op het Binnenhof was tamelijk redelijk en Hans' moeder mocht zelfs een paar paketten voor anderen in de groep afleveren.
Stacks Image 249
1939, mobilisatie. Staand, tweede van links: Hans van Koetsveld.

Einzelhaft
Hans van Koetsveld zat alleen in cel 487 tot 11 November, waarna hij gezelschap kreeg van Oranje Vrijbuiter Jacques Martens. In januari 1944 werd Hans ernstig ziek, het bleek dat hij roodvonk had (waarvan op blz. 300 ook melding wordt gemaakt in het Gedenkboek van het Oranjehotel) en hij heeft een paar dagen in een ziekenauto op de binnenplaats van de gevangenis van Scheveningen gelegen, om daarna "aan te sterken" om veroordeeld te kunnen worden. Op het laatst zat hij in cel 520, zo staat op de lijst van zijn persoonlijke bezittingen die zijn ouders uiteindelijk terug ontvingen.
Rechts een schets door een vriend van Hans van Koetsveld.
Stacks Image 232
Veroordeling
Ook Hans van Koetsveld werd op 28 februari 1944 ter dood veroordeeld en de volgende ochtend, op 29 februari, met zeventien van zijn kameraden op de Waalsdorpervlakte gefusilleerd. Zijn overlijden is vastgelegd in een overlijdensakte, opgemaakt in 's Gravenhage. Net als verwanten van de andere gefusilleerden, moesten ook zijn vader en moeder en familie zijn executie in de krant lezen. In maart 1944 werd zijn geld op de bank in beslag genomen. Tussen juni 1951 en oktober 1952 is 72% daarvan vergoed door de Vermögensverwaltungs- und Renten-Anstalt.
Herbegrafenis 1946
Door het werk van Hey en Meulenkamp werden ze tezamen herbegraven op 1 maart 1946 op de 3e Algemene Begraafplaats Tolsteeg in Utrecht.

De vader van Hans van Koetsveld, Johan E van Koetsveld, de heer Jakob Verhage (vader van Oranje Vrijbuiter
Pieter) en architect Aart Nicolaas van Donkelaar hebben zich veel inspanningen getroost om in een monument voor altijd eer te betuigen aan de achttien gefusilleerde Oranje Vrijbuiters. In aanwezigheid van nabestaanden en hoogwaardigheidbekleders vond de onthulling van het monument plaats op 10 mei 1947, waarbij een kranslegging werd verricht door Quintus van Koetsveld, de jongere broer van Hans.
Aart Nicolaas (Niek) van Donkelaar was ook Oranje Vrijbuiter, actief vanuit Woerden. Meer over de Woerden groep.
Heronthulling 2007
Quintus van Koetsveld was de eerste die in 2000 de gemeente Utrecht wees op de slechte staat waarin het monument verkeerde. Op 10 mei 2007, precies zestig jaar na de onthulling van het monument in 1947, verrichtte Quintus van Koetsveld de heronthulling op uitnodiging van de Stichting Eregraf en Monument Oranje Vrijbuiters.
Stacks Image 240
Gedenksteen
Hans wordt herdacht op gedenkstenen in de HBS, die onthuld werd op 4 mei 1949 en de Economische Hoogeschool (onthuld op 20 september 1948 zonder individuele naamsvermelding), beide in Rotterdam.
In 1992 hebben zijn zuster en ik een boom voor hem laten planten in het 'Bos der Onverzettelijken' in Almere waar net zo veel bomen (2133) geplant zijn als gefusilleerde verzetsmensen. In april 2006 is in de wijk Vrijheidsakker in Barendrecht een straat naar hem genoemd, de Van Koetsveld-akker.
Hans van Koetsveld wordt officieel genoemd in :
"Keesings Historisch Archief" No. 160 van 6 Maart – 2 April 1944
Het ondergrondse studentenblad "De Geus" No. 27 van 11 Juli 1944
"Rotterdamsche Studenten Almanak" voor de jaren 1945-1946
Het boekje de "Rotterdamse Gevallenen van het Verzet 1940 – 1945"
"Je maintiendrai 1945"
"Doodenboek Oranjehotel 1947"
"Rotterdamsch Studenten Blad Hermes" van 29.4.1960
"Erelijst van Gevallenen 1940 – 1945" van 1960
"Gedenkboek van het Oranjehotel 1982"
Het boekje "Verzetsmensen vernoemd in Vrijheidsakker 2006"
Het tijdschrift "Terugblik ’40 – ’45" van November 2007

Daarnaast is hij in veel krantenartikelen en toespraken genoemd
Stacks Image 316